Van griepgolf naar enorme paniekgolf
Twee sterfgevallen, onder wie een14-jarig meisje, leidden dit weekend tot een run op de huisartsenposten. De Mexicaanse griep is daarmee weer helemaal terug.
De telefoons van de huisartsenposten stonden afgelopen weekend weer roodgloeiend. De Mexicaanse griep eiste eind vorige week zijn vijfde en zesde Nederlandse dode, onder wie een gezond meisje van slechts 14 jaar. De griep heerst zelfs officieel nu het informatiecentrum voor medici RIVM sinds enige dagen spreekt van ‘een lichte griepepidemie’. Een griepgolf dus. Of toch een paniekgolf?
“Nou, zo ver wil ik niet gaan”, zegt mediasocioloog Peter Vasterman van de Universiteit van Amsterdam (UvA) en deskundige op het gebied van mediahypes. “Maar er is wel een groot gebrek aan context.” Vasterman constateert dat de Mexicaanse griep in de beleving van heel veel mensen gelijk is komen te staan aan ‘dood en verderf’. En dat dan op wereldschaal. Vasterman: “In het begin van de berichtgeving kwam je voorspellingen over miljoenen doden tegen. Deskundigen voorspelden al jaren een nieuwe pandemie, eentje die te vergelijken zou zijn met de uitbraak van de Spaanse griep kort na de Eerste Wereldoorlog.”
De werkelijkheid is anders. Deskundigen zeggen over de huidige griepgolf dat ongeveer driekwart van de bekende griepgevallen de klassieke, jaarlijks terugkerende seizoensgriep heeft. Vasterman: “Dat virus maakt jaarlijks in Nederland alleen al ongeveer duizend slachtoffers. De Mexicaanse griep heeft er slechts zes veroorzaakt. Dat is de context die nu ontbreekt.”
Bij de landelijke vereniging van huisartsen constateren ze hetzelfde. “De gewone griep is geen nieuws. Blijkbaar hebben we geaccepteerd dat dit virus jaarlijks veel doden eist. Het Mexicaanse griep is een nieuw verschijnsel. Misschien dat dat het verschil is”, zegt woordvoerder Fulco Seegers.
Vasterman wil niets af doen aan het leed van de nabestaanden van de inmiddels overleden slachtoffers. “Maar bedenk wel dat een ziekte als malaria jaarlijks meer dan een miljoen slachtoffers eist. De teller van de Mexicaanse griep staat op ruim vijfduizend”, zegt Vasterman.
Niettemin toont de mediasocioloog veel begrip voor het feit dat veel mensen schrikken van nieuwe doden, zeker als het om een gezond kind gaat zoals vorige week. Er is mensen veel angst aangejaagd, constateert Vasterman. “De overheid probeert de mensen dan ook al langere tijd gerust te stellen. Maar dat is een precair evenwicht. Je moet de mensen tegelijkertijd ook blijven informeren over het verloop van de epidemie.”
Vasterman noemt het ‘typerend’ dat een van de gezichten van de Mexicaanse griep, viroloog Ab Osterhaus, de berichtgeving enkele weken geleden opeens tegen zich zag keren. Osterhaus was maandenlang niet uit de media weg te slaan, maar kreeg opeens de beschuldiging van mogelijke belangenverstrengeling aan de broek. “De held ontmaskerd, dat past wel een beetje in de dynamiek van een hype.” Vasterman gaat komende maand op de Nationale Conferentie Pandemiebestrijding in debat met Osterhaus. “Ik zal hem zeker niet sparen. Maar een voordeel is er nu wel. Inmiddels associëren nog maar weinig mensen een pandemie met dood en verderf op mondiale schaal. Want de pandemie is er wel degelijk.”
